Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Tôi lỡ tình một đêm với bạn gái quen qua mạng, đến nay được 2 tuần, nếu xét nghiệm HIV và HPV thì có ra chưa, giờ tiêm HPV thì có còn được không?
Minh Khang, 20 tuổi, Tây Ninh
Chào bác sĩ, con tôi 5 tuổi đã tiêm vaccine viêm não Nhật Bản Imojev mũi đầu tiên hơn một năm trước, sau đó quên tiêm mũi nhắc lại do mẹ bận việc. Bây giờ, con tôi tiêm mũi thứ hai có được không, hiệu quả vaccine có như tiêm đúng lịch không?
Ngọc Hân, 40 tuổi, TP HCM
Muỗi gây bệnh sốt xuất huyết và viêm não Nhật Bản khác nhau như thế nào, làm sao để phân biệt? Nghe nói cả trẻ và người lớn đều có nguy cơ mắc 2 bệnh này có đúng không? Tôi và chồng đã 50 tuổi rồi thì tiêm vaccine được không?
Nguyên An, 50 tuổi, An Giang
Trong thôn tôi vừa có người tử vong sau 4 tháng bị chó cắn, vì sao bệnh dại ủ bệnh lâu vậy, thời gian ủ bệnh thì người bệnh có triệu chứng gì không, muốn tiêm vaccine trước khi bị cắn thì có lợi hơn không?
Nguyễn Thị Dung, 43 tuổi, Đồng Nai
Tôi quê Nghệ An, mùa hè nắng nóng gay gắt, kèm gió Lào bỏng rát mà không hiểu vì sao nhiều người vẫn mắc bệnh hô hấp như ho, đau họng. Bé nhà tôi hơn 6 tháng tuổi 3 ngày trước mới bị sổ mũi, ho, sốt hơn 39 độ C, vào viện bác sĩ chẩn đoán bị viêm tiểu phế quản do RSV. Bệnh ...
Lê Thị Na, 25 tuổi, Nghệ An
Chào Bác sĩ, ba ngày trước chị gái em bị một con mèo hoang cắn vào tay trái, cào ở tay phải có chảy máu. Chị em có rửa vết thương theo đúng hướng dẫn của các video chia sẻ trên mạng. Con mèo hiện đang được nhà em nhốt lại để theo dõi, thấy sức khỏe nó vẫn bình thường. Vậy chị em có ...
Giang Phạm, 25 tuổi, Thái Nguyên
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus dại lây truyền từ động vật có vú máu nóng như chó, mèo, khỉ, dơi... sang người qua vết cào, cắn, liếm vào vết thương hở. Bệnh dại có tỷ lệ tử vong gần 100% khi xuất hiện triệu chứng. Theo khuyến cáo của WHO và Bộ Y tế, mọi người bị động vật có vú máu nóng cắn, cào, liếm lên vết thương hở cần tiêm vaccine phòng bệnh dại. Đây là một cấp cứu y tế, nhằm ngăn chặn bệnh dại lây truyền càng sớm càng tốt. Kể cả chó mèo nhà nuôi đã tiêm phòng dại, người bị chúng cắn, cào, liếm lên vết thương hở vẫn cần đến cơ sở y tế để xử trí vết thương và tiêm phòng phù hợp.

Việc nhiều người chần chừ tiêm dại, hay chờ theo dõi sức khỏe chó mèo cắn, cào sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, chị bạn nên tiêm vaccine phòng dại càng sớm càng tốt, không nên chờ con con vật có biểu hiện bất thường mới đi tiêm. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tình trạng vết thương và lịch sử chủng ngừa vaccine dại để chỉ định mũi tiêm phù hợp cho chị bạn. Chị gái bạn nên tiêm vaccine theo phác đồ bác sĩ chỉ định, không tự ý bỏ mũi hoặc ngưng giữa chừng nếu không có chỉ định từ bác sĩ. Khi tiêm đủ mũi, ở lần cắn, cào sau chị bạn chỉ cần tiêm 2 mũi vaccine dại, không cần tiêm huyết thanh.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine dại thế hệ mới của Pháp và của Ấn Độ, tiêm trước phơi nhiễm và sau phơi nhiễm cho cả trẻ em và người lớn. Lịch tiêm sau phơi nhiễm, tức sau khi bị cắn, cào, liếm gồm 5 mũi (đường tiêm bắp) vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28 hoặc 8 mũi (tiêm trong da) vào các ngày 0, 3, 7 và 28. Tùy theo tình trạng vết thương và tình trạng con vật sau 10 ngày, bác sĩ có thể chỉ định dừng tiêm hoặc cần hoàn thành đầy đủ số mũi. Với vết thương nặng, người dân có thể cần tiêm thêm vaccine uốn ván. Còn lịch tiêm trước phơi nhiễm, tức chưa bị cắn, cào, liếm lên vết thương hở có lịch tiêm 3 mũi vào các ngày 0, 7, 21, hoặc 28.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Bác sĩ ơi, tại sao người lớn cũng mắc thủy đậu? Khu trọ tôi đang ở vừa có một người 30 tuổi mắc thủy đậu, tính anh ấy hòa đồng, vui vẻ với mọi người nên cả khu trọ đều đã tiếp xúc gần rồi. Bây giờ, tôi 22 tuổi và mọi người trong khu trọ cần làm gì để phòng bệnh, nếu tiêm vaccine ...
Liên Nguyễn, 22 tuổi, Hà Nội
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra, dễ lây qua đường hô hấp khi hít phải dịch tiết mũi họng của người bệnh và tiếp xúc với dịch tiết nốt phỏng của người bệnh thủy đậu hay người mắc zona thần kinh bám vào các bề mặt, vật dụng... Theo thống kê, có đến 90% người không có miễn dịch với bệnh sẽ lây khi tiếp xúc với mầm bệnh thủy đậu. Theo đó, nếu người lớn chưa có miễn dịch, hoặc chưa tiêm vaccine phòng bệnh đều có nguy cơ mắc thủy đậu.

Thủy đậu có thời gian ủ bệnh từ 10-21 ngày. Bạn và những người trong khu trọ đã tiếp xúc với người bệnh cần theo dõi sức khỏe, đi khám ngay khi có dấu hiệu sốt, mệt mỏi, chán ăn, nhức mỏi cơ...

Tiêm vaccine thủy đậu là cách phòng bệnh hiệu quả đến 98% và giảm gần 100% các biến chứng nguy hiểm của bệnh như viêm phổi, viêm màng não, viêm não do virus thủy đậu... Người đã tiếp xúc với bệnh nhân thủy đậu, tốt nhất nên tiêm trong vòng 3-5 ngày kể từ khi tiếp xúc. Trường hợp tiếp xúc quá 5 ngày, việc tiêm vaccine vẫn có hiệu quả giảm nguy cơ bệnh nặng và nhiễm thủy đậu trong tương lai. Do đó, bạn và những người trong khu trọ cần tiêm vaccine càng sớm càng tốt.

Hiện Việt Nam đang sử dụng 3 vaccine thủy đậu loại đơn, gồm: Varivax (Mỹ), Varilrix (Bỉ), Barycela (Hàn Quốc) và loại phối hợp ProQuad (Mỹ) phòng thêm bệnh sởi, quai bị, rubella. Trong đó, vaccine Barycela chỉ tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến 12 tuổi. Ba vaccine còn lại tiêm cho cả trẻ em và người lớn. Bạn hiện 22 tuổi và những người lớn trong khu trọ có thể tiêm vaccine thủy đậu loại đơn của Mỹ, Bỉ và vaccine thủy đậu phối hợp của Mỹ. Lịch tiêm gồm 2 mũi cách nhau một tháng. Với các bé nhỏ có thể tiêm được cả ba loại vaccine đơn và phối hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Bác sĩ ơi, tôi vừa đi hát karaoke với nhóm bạn, hôn nhau với một cô gái làm ở quán, giờ về thấy sưng ở trong miệng, có những hạt trắng, đang lo là sùi mào gà hay nhiệt miệng, tiêm HPV còn kịp không ạ?
Tiến Minh, 22 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh sùi mào gà (mụn cóc sinh dục) do hai type virus HPV 6, 11 gây ra, dễ lây truyền qua quan hệ tình dục kể cả đường hậu môn và đường miệng, tiếp xúc da kề da. Bệnh này ở thời gian đầu thường dễ nhầm với nhiệt miệng do cùng có biểu hiện loét trong khoang miệng, sưng đau, có những hạt trắng nổi trong khoang miệng… Tuy nhiên, bệnh sùi mào gà nếu không điều trị sớm và điều trị đúng có thể làm tổn thương lan rộng, nhiễm trùng, tăng nguy cơ tái nhiễm và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Bạn nên đi khám bệnh để bác sĩ chẩn đoán đúng nguyên nhân, điều trị sớm.

Với vaccine HPV giúp phòng lây nhiễm bệnh sùi mào gà và các bệnh ung thư như cổ tử cung, vùng hầu họng... hiện có hai loại Gardasil (phòng 4 type: 6, 11, 16, 18) và Gardasil 9 (phòng 9 type: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58). Trong đó, vaccine Gardasil 9 tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Vaccine có hiệu quả tốt nhất khi tiêm trước khi phơi nhiễm với virus. Người từng mắc sùi mào gà vẫn có thể được bác sĩ tư vấn tiêm vaccine để phòng các type HPV khác trong phạm vi vaccine và tránh tái nhiễm type đã từng nhiễm và đào thải. Do đó, bạn hoàn toàn có thể tiêm vaccine Gardasil 9 với lịch tiêm 3 mũi trong 6 tháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Người lớn thì có mắc bệnh viêm não Nhật Bản nữa không bác sĩ? Tôi 50 tuổi, muốn tiêm vaccine phòng bệnh thì được không và nên tiêm loại nào, lịch tiêm ra sao?
Ngô Minh, 50 tuổi, Vĩnh Long
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm của hệ thần kinh trung ương do virus viêm não Nhật Bản gây ra. Virus lưu hành tự nhiên ở các loài gia súc như lợn, trâu, bò, ngựa và nhiều loài chim hoang dã. Muỗi Culex là vật trung gian truyền bệnh khi hút máu động vật mang virus rồi truyền sang người qua vết đốt.

Bệnh viêm não Nhật Bản thường gặp ở trẻ dưới 15 tuổi, song người lớn nếu chưa có miễn dịch, chưa tiêm vaccine phòng bệnh, chưa tiêm mũi nhắc lại cũng có nguy cơ mắc khi tiếp xúc với virus gây bệnh. Thực tế Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM cũng ghi nhận nhiều người lớn, thanh niên khỏe mạnh, tuổi từ 20-40 mắc viêm não Nhật Bản biến chứng nặng, phải điều trị kéo dài.

Giống như trẻ nhỏ, người lớn mắc viêm não Nhật Bản cũng có các triệu chứng sốt cao đột ngột, đau đầu, đặc biệt ở vùng trán, đau bụng, buồn nôn, nôn, co giật, li bì, có thể xuất hiện lú lẫn hoặc mất ý thức, hôn mê. Nếu không được chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong lên đến 30%. Những người sống sót có từ 20-30% gặp phải di chứng nặng nề như: điếc, liệt, rối loạn tâm thần, rối loạn vận động, giảm khả năng giao tiếp.

Tiêm vaccine là cách phòng bệnh viêm não Nhật Bản an toàn, hiệu quả. Hiện Việt Nam có ba loại vaccine phòng viêm não Nhật Bản cho người lớn, có ở tiêm chủng dịch vụ, bao gồm: Jevax (Việt Nam), Jeev (Ấn Độ) và Imojev (Nhật Bản). Trong đó, vaccine Jeev tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến người lớn 49 tuổi, vaccine Jevax và Imojev tiêm cho trẻ đến người lớn không giới hạn độ tuổi. Bạn 50 tuổi có thể tiêm vaccine Jevax hoặc Imojev. Trong đó, miễn dịch từ vaccine Jevax sẽ suy giảm theo thời gian, cần lưu ý tiêm nhắc mỗi 3 năm sau các mũi tiêm cơ bản. Việc không tiêm nhắc lại hoặc bỏ quên các mũi tiêm nhắc sẽ khiến trẻ và người lớn đối mặt “khoảng trống miễn dịch” và nguy cơ mắc bệnh cao. Với vaccine thế hệ mới Imojev không cần tiêm nhắc sau các mũi cơ bản, người lớn chỉ cần tiêm 1 mũi. Nếu lịch tiêm nhắc vaccine Jevax khó tuân thủ, bạn có thể đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn chọn loại phù hợp, trảnh bỏ quên mũi nhắc.

Ngoài vaccine, người dân cần phòng tránh bị muỗi đốt bằng cách giữ vệ sinh nhà cửa thoáng mát, đổ bỏ nước thừa trong xô, chậu, xây dựng chuồng trại chăn nuôi cách xa khu vực sinh sống, ngủ trong màn kể cả ban ngày, bôi kem chống muỗi, mặc quần áo dài tay khi đi ra bên ngoài.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Mắc bệnh sốt xuất huyết bao lâu mới tiêm được vaccine, tôi khỏi bệnh đã được 6 tháng, không còn mệt mỏi. Vaccine có hiệu quả phòng tái nhiễm bệnh ra sao?
Tuấn Đoàn, 46 tuổi, Quảng Ngãi
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus gây bệnh sốt xuất huyết có 4 type huyết thanh khác nhau, gồm Den-1, Den-2, Den-3, Den-4. Sau khi mắc bệnh, cơ thể chỉ sinh kháng thể bảo vệ với type virus đã nhiễm và bảo vệ chéo trước các type virus còn lại chỉ trong một thời gian ngắn. Do đó, một người có thể mắc bệnh nhiều lần với các type virus còn lại, nguy cơ lần mắc sau nặng hơn lần trước do phản ứng tăng cường phụ thuộc kháng thể tạo điều kiện cho virus xâm nhập và nhân lên làm bệnh diễn tiến nặng hơn. Do đó, người từng mắc bệnh vẫn cần phòng bằng tiêm vaccine và tránh để muỗi chích để tránh tái nhiễm.

Việt Nam đang sử dụng một vaccine sốt xuất huyết Qdenga do hãng dược Takeda, Nhật Bản sản xuất, tiêm cho trẻ từ 4 tuổi đến người lớn. Vaccine có hiệu quả phòng cả 4 type huyết thanh virus gây bệnh đến hơn 80% và ngăn nguy cơ nhập viện lên 90%. Lịch tiêm gồm hai mũi cách nhau 3 tháng.

Người mắc xuất huyết cần hoãn tiêm vaccine tối thiểu 6 tháng tính từ ngày có xét nghiệm chẩn đoán mắc bệnh. Bạn đã khỏi bệnh được 6 tháng và không còn mệt mỏi nữa thì đã đủ điều kiện tiêm vaccine. Bạn cần được bác sĩ khám sàng lọc kỹ để đánh giá sức khỏe trước tiêm. Sau tiêm bạn cần theo dõi sức khỏe tại điểm tiêm 30 phút và tại nhà 24-48 giờ.

Bên cạnh vaccine, bạn cũng cần phòng bệnh bằng mặc quần áo dài tay, ngủ màn để tránh muỗi đốt; vệ sinh nhà cửa thông thoáng, loại bỏ vật dụng đọng nước quanh nhà.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình thật nhiều sức khỏe!

Tôi đã từng mắc sốt xuất huyết nhẹ cách đây 3 năm, đau nhức khắp người, được cho theo dõi tại nhà. Gần đây thấy bệnh vào mùa, có người mắc 3-4 lần nên rất sợ và nghe nói lần sau nặng hơn lần trước đúng không, nhờ bác sĩ tư vấn vaccine giúp?
Khôi Nguyên Vũ, 26 tuổi, Nghệ An
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, virus này có 4 type huyết thanh gồm Den-1, Den-2, Den-3 và Den-4. Do đó, một người có thể mắc bệnh 4 lần với 4 type khác nhau.

Ở lần mắc thứ hai, bệnh có thể nặng hơn, tỷ lệ biến chứng và tử vong cao hơn so với lần nhiễm đầu tiên. Điều này do hiện tượng "tăng cường phụ thuộc kháng thể" (ADE). Sau khi mắc sốt xuất huyết lần đầu, cơ thể tạo ra kháng thể đặc hiệu chống lại type virus Dengue vừa mắc phải. Kháng thể này tồn tại không dài hạn, sau thời gian này người bệnh có nguy cơ nhiễm sốt xuất huyết lần hai với một type virus Dengue khác. Lúc này, kháng thể cũ liên kết với type virus sốt xuất huyết mới, khiến virus dễ dàng xâm nhập vào các tế bào miễn dịch, gây ra phản ứng viêm mạnh hơn, dẫn đến các biến chứng nặng nề như xuất huyết nghiêm trọng và sốc.

Bạn đã mắc bệnh cách đây 3 năm, vẫn có thể mắc lại với các triệu chứng nặng hơn lần đầu. Do đó, bạn không nên chủ quan mà cần chủ động phòng bệnh bằng cách diệt lăng quăng, loại bỏ nơi muỗi sinh sản, tránh muỗi đốt và tiêm vaccine đầy đủ theo khuyến cáo.

Vaccine Qdenga (Takeda) giúp phòng ngừa cả 4 type huyết thanh của virus Dengue, hiệu quả bảo vệ lên đến hơn 80% và ngăn ngừa nhập viện đến 90%. Mũi tiêm chỉ định tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, dành cho người từng mắc lẫn chưa mắc bệnh, không cần sàng lọc tình trạng nhiễm Dengue trước đó. Lịch tiêm hai liều, mỗi liều cách nhau ba tháng.

Dù đã mắc bệnh, bạn vẫn nên chủng ngừa vaccine để tạo kháng thể bảo vệ cho cơ thể, tránh tái nhiễm và mắc bệnh nặng hơn.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con gái tôi 15 tuổi, đang tuổi lớn nên tôi đang cân nhắc có nên cho con đi tiêm vaccine HPV không, sợ vaccine làm kinh nguyệt con không ổn định, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Nhờ bác sĩ tư vấn thêm.
Thu Sương, 46 tuổi, Thanh Hóa
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Hiện Việt Nam sử dụng vaccine Gardasil (cho bé gái và phụ nữ 9-26 tuổi) giúp phòng 4 type virus HPV 6, 11, 16 và 18 và vaccine thế hệ mới Gardasil 9 (cho cả nam và nữ 9-45 tuổi) phòng 9 type virus 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58. Hai loại vaccine này giúp phòng sùi mào gà và nhiều bệnh ung thư do HPV gây ra, với hiệu quả bảo vệ trên 90%.

Với Gardasil, nữ từ 9 đến dưới 14 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, nữ từ 14-26 tuổi tiêm ba mũi. Còn với Gardasil 9, trẻ từ 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, người từ 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.

Cả hai loại vaccine đều trải qua nhiều năm thử nghiệm và giám sát tính an toàn bởi CDC (Mỹ), FDA và nhiều nước trên toàn cầu bao gồm Việt Nam. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy vaccine HPV không làm mãn kinh sớm, chậm kinh, gây vô sinh hay ảnh hưởng quá trình dậy thì của trẻ. Các triệu chứng phổ biến sau tiêm vaccine là đau, đỏ hoặc sưng tại nơi tiêm, đau cơ, sốt, đau đầu hoặc mệt mỏi.

Một số trường hợp không được chỉ định tiêm ngừa vaccine HPV, gồm: phụ nữ mang thai, người bị dị ứng với thành phần của vaccine hoặc dị ứng nặng sau tiêm mũi đầu. Nếu không thuộc các nhóm chống chỉ định, bạn có thể an tâm tính an toàn của vaccine khi cho con gái tiêm phòng.

Khi đến tiêm ngừa, con gái của bạn không cần xét nghiệm gì thêm. Trường hợp nếu con đang nhiễm HPV, cần mang theo giấy tờ liên quan để bác sĩ chỉ định tiêm ngừa phù hợp. Ngoài ra, trước khi tiêm, bạn cần cho con ăn vừa đủ no, không nên nhịn đói. Sau tiêm ngừa, cần theo dõi ít nhất 30 phút tại trung tâm tiêm chủng và 24-48 tiếng tiếp theo tại nhà.

Người tiêm vaccine HPV vẫn cần thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh như: quan hệ tình dục an toàn, hạn chế các chất kích kích, sinh hoạt lành mạnh, duy trì khám sức khỏe định kỳ...

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Mấy hôm nay mưa, gần nhà tôi lại có công trường xây dựng nên muỗi bay khắp nhà. Có cách nào để diệt muỗi và phòng sốt xuất huyết cho cả nhà không?
Hoa Mai Mùa Đông, 37 tuổi, Cà Mau
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây truyền qua muỗi vằn Aedes đốt người bệnh rồi truyền sang người lành. Vào mùa mưa, nước đọng ở các công trình xây dựng, thùng chứa nước, vật liệu xây dựng, chai lọ, lốp xe cũ… tạo điều kiện thuận lợi để muỗi sinh sản. Các công trường xây dựng thường có nhiều điểm chứa nước mưa khó kiểm soát nên mật độ muỗi có thể tăng cao, làm gia tăng nguy cơ mắc sốt xuất huyết.

Để giảm số lượng muỗi, gia đình nên thường xuyên kiểm tra và loại bỏ các vật chứa nước đọng trong và xung quanh nhà, đậy kín lu, khạp, bồn chứa nước, vệ sinh khay nước điều hòa, chậu cây cảnh, nhà vệ sinh hằng tuần. Nhà cửa cần được dọn dẹp sạch sẽ, thông thoáng vì muỗi vằn thường trú ẩn ở những nơi tối, ẩm. Nếu khu vực xung quanh có nhiều muỗi, bạn có thể sử dụng vợt điện, thuốc xịt muỗi, nhang muỗi hoặc phối hợp với địa phương để phun hóa chất diệt muỗi theo hướng dẫn của ngành y tế. Bên cạnh việc diệt muỗi, mỗi thành viên trong gia đình cần mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày, sử dụng kem hoặc tinh dầu xua muỗi khi cần thiết.

Hiện tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả. Vaccine Qdenga giúp phòng ngừa cả 4 type huyết thanh virus Dengue (DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4), có hiệu quả bảo vệ trên 80% và giảm nguy cơ nhập viện đến khoảng 90%. Vaccine được chỉ định cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn, tiêm được cho cả người đã từng mắc hoặc chưa từng mắc sốt xuất huyết, không cần xét nghiệm sàng lọc trước tiêm. Lịch tiêm gồm 2 mũi cách nhau 3 tháng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con em 5 tuổi, lâu lâu hay bị sốt và đau đầu, lơ mơ. Tôi đọc báo thấy mấy dấu hiệu này có thể cảnh báo viêm màng não. Xin bác sĩ tư vấn trong trường hợp nào thì em nên đưa con đi khám ạ?
Chinh Phạm, 31 tuổi, Phường Đức Nhuận, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Viêm màng não là tình trạng các màng bảo vệ bao quanh não và tủy sống bị nhiễm trùng. Các bệnh truyền nhiễm như cúm, viêm não Nhật Bản, sởi, quai bị, herpes simplex, sốt xuất huyết, thủy đậu, tay chân miệng, não mô cầu, phế cầu, Hib... đều có thể gây viêm màng não. Bệnh có thể để lại nhiều di chứng nặng nề như liệt, điếc, suy giảm trí nhớ, co giật, động kinh, rối loạn thần kinh.

Viêm màng não thường có triệu chứng không đặc trưng như sốt, đau đầu, mệt mỏi, khiến bệnh dễ bị bỏ sót, chẩn đoán muộn và tăng nguy cơ tử vong.

Do đó, để phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời, bạn cần chú ý đưa con đến cơ sở y tế khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao kéo dài, nhức đầu, buồn nôn, nôn, cứng gáy, xuất hiện ban màu đỏ hoặc tím thẫm trên da. Bạn không tự mua thuốc uống khi chưa có chỉ định do có thể che mờ dấu hiệu, giảm khả năng phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Ở trẻ em, để phát hiện sớm bệnh lý não - màng não, cần theo dõi kỹ khi có dấu hiệu sốt, nôn ói, đau đầu, lừ đừ, kích thích vật vã, run tay chân, co giật hoặc hôn mê. Đặc biệt, ở trẻ dưới 12 tháng tuổi, viêm màng não có thể nhận biết qua dấu hiệu thóp phồng. Lúc này, cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

Để phòng viêm màng não, bạn có thể hướng dẫn con vệ sinh tay bằng xà phòng, đeo khẩu trang đến nơi đông người, hạn chế tiếp xúc với người bệnh hoặc có biểu hiện bệnh. Gia đình nên khử khuẩn bề mặt, đồ chơi thường xuyên, tăng cường sức đề kháng, tập thể dục thường xuyên, kiểm soát căng thẳng.

Một số tác nhân gây bệnh có thể phòng ngừa nhờ vaccine đơn hoặc phối hợp tiêm cho cả trẻ em và người lớn, như cúm, sởi, thủy đậu, quai bị, phế cầu, não mô cầu, sốt xuất huyết, viêm não Nhật Bản, zona thần kinh, 6 trong 1 (phòng Hib và 5 bệnh khác). Bạn nên kiểm tra lịch sử tiêm chủng và bổ sung cho con các mũi còn thiếu, nhằm tránh nguy cơ đồng nhiễm, bội nhiễm và tránh lây truyền bệnh cho người xung quanh.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Khi nào VNVC có vaccine tay chân miệng vậy ạ? Con tôi 1 tuổi, nhập viện lúc 8 tháng do tay chân miệng rồi thì tiêm được không vì nghe nói bệnh mắc nhiều lần?
Công Nguyễn, 25 tuổi, Long Biên, Hà Nội
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh tay chân miệng lây chủ yếu qua đường tiêu hóa khi tiếp xúc với phân, dịch mũi họng, dịch bóng nước hoặc đồ dùng nhiễm mầm bệnh. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 10 tuổi, đặc biệt nhóm 1-5 tuổi, với triệu chứng sốt, đau họng, loét miệng, phát ban và bóng nước ở tay, chân, gối, mông, miệng.

Bệnh do nhiều chủng virus khác nhau gây ra, trong đó chủng Enterovirus 71 (EV71) có độc lực cao, lây nhanh và dễ gây biến chứng nặng như tổn thương thần kinh, suy tim, phù phổi, sốc, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. EV71 có nhiều phân nhóm (B3, B4, B5, C1, C4, C5), trẻ mắc một nhóm chỉ miễn dịch với nhóm đó, nên vẫn có thể tái nhiễm với phân nhóm khác ngay sau khi khỏi bệnh.

Vaccine phòng tay chân miệng đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Hệ thống Tiêm chủng VNVC dự kiến sẽ đưa vaccine về nước và triển khai tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Vaccine giúp phòng chủng virus EV71 gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm và có khả năng bảo vệ chéo với các phân nhóm khác nhau, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm.

Do đó, con bạn đã mắc tay chân miệng rồi vẫn có thể tiêm vaccine để phòng tái nhiễm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!