Giải đáp thắc mắc

* Vui lòng điền chính xác và đầy đủ để nhận được câu trả lời và tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia.

Tôi khám phụ khoa, cho kết quả dương tính với 12 chủng virus nguy cơ cao, có cần làm xét nghiệm lại để biết chính xác dương tính với chủng nào và có tiêm được vaccine không?
Dương Thị Hoài Thu, 41 tuổi, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

12 chủng virus HPV nguy cơ cao gồm type 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, và 59. Đây là các chủng virus có khả năng gây ung thư hậu môn, ung thư âm đạo, ung thư vòm họng, ung thư cổ tử cung... Trong đó chủng 16, 18 chiếm tới 70% các ca ung thư cổ tử cung trên toàn cầu. Kết quả xét nghiệm dương tính với 12 chủng virus HPV nguy cơ cao không có nghĩa là bạn nhiễm hết tất cả các chủng này.

Để biết chính xác đang nhiễm chủng virus nào, bạn có thể thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu tại cơ sở y tế uy tín. Bạn cũng không nên quá lo lắng, cần tuân thủ phương pháp điều trị của bác sĩ, tầm soát ung thư định kỳ, ăn uống đủ chất dinh dưỡng và thường xuyên vận động để tăng cường sức đề kháng, giúp cơ thể sớm loại bỏ virus.

Virus HPV hiện đã có hai loại vaccine phòng ngừa, gồm Gardasil phòng 4 chủng, tiêm cho nữ từ 9-26 tuổi và vaccine Gardasil 9 phòng 9 chủng virus, tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Người đã nhiễm virus HPV hay mắc bệnh do virus này gây ra cũng nên tiêm vaccine để phòng ngừa tái nhiễm và nhiễm thêm các chủng mới cũng như các biến chứng liên quan. Bạn hiện 41 tuổi và đang dương tính với 12 type HPV nguy cơ cao vẫn có thể tiêm vaccine Gardasil 9, với lịch tiêm 3 mũi trong 6 tháng. Vaccine không cần xét nghiệm trước khi tiêm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Khu trọ tôi vừa có người mắc thủy đậu và tôi đã tiếp xúc với bạn ấy vài lần. Tôi tiêm vaccine bây giờ có kịp không bác sĩ?
Tuấn Khoa, 27 tuổi, TP HCM
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Bệnh dễ lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc với giọt bắn mũi họng từ người bệnh, hoặc qua mụn nước từ người mắc zona thần kinh, hay lây gián tiếp qua tiếp xúc với các vật dụng chứa mầm bệnh sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Theo thống kê, có đến 90% người không có miễn dịch với bệnh sẽ lây khi tiếp với mầm bệnh.

Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả lên đến 98% nếu tiêm đủ 2 mũi và giảm gần 100% các biến chứng như viêm phổi, viêm màng não, viêm não do virus thủy đậu gây ra. Hiện Việt Nam có hai loại vaccine thủy đậu loại đơn gồm Varilrix (Bỉ), Varivax (Mỹ) và một loại phối hợp ProQuad (Mỹ) phòng thêm bệnh sởi, quai bị, rubella trong một mũi tiêm. Vaccine tiêm cho trẻ từ 9 hoặc 12 tháng tuổi đến người lớn.

Bạn đã tiếp xúc với người mắc thủy đậu, nếu chưa có miễn dịch với bệnh từ lần mắc trước, hoặc chưa tiêm vaccine thuộc nhóm nguy cơ lây bệnh cao. Bạn nên đi tiêm vaccine càng sớm càng tốt. Theo thông tin kê toa của nhà sản xuất, người chưa có miễn dịch với thủy đậu nếu tiếp xúc với mầm bệnh, tốt nhất nên tiêm phòng trong 3-5 ngày kể từ khi tiếp xúc. Trường hợp tiếp xúc quá 5 ngày, tiêm vaccine vẫn có hiệu quả giảm nguy cơ bệnh nặng và nhiễm thủy đậu trong tương lai. Lịch tiêm vaccine thủy đậu của bạn gồm 2 mũi cách nhau một tháng.

Ngoài ra, bạn cũng nên theo dõi sức khỏe, cần cách ly và đi khám ngay khi xuất hiện triệu chứng như sốt, đau mỏi cơ, đau họng, da nổi mụn nước không nên tự uống thuốc, điều trị bệnh nhằm tránh biến chứng.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Tôi đọc thông tin thấy Bộ Y tế có cấp phép vaccine phòng tay chân miệng từ ngày 17/3, vaccine có hiệu quả không và khi nào có ở Việt Nam?
Vũ Thị Hương, 25 tuổi, Ninh Bình
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vaccine tay chân miệng Envacgen đã được Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cấp phép lưu hành tại Việt Nam ngày 17/3/2026. Vaccine này do hãng dược phẩm Substipharm Biologics (Thuỵ Sỹ) sở hữu, được sản xuất theo công nghệ hiện đại, đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về chất lượng, tính an toàn và sinh miễn dịch tốt. Vaccine được sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng chủng Enterovirus 71 (EV71), chủng virus gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm nhất liên quan đến phần lớn các ca bệnh nặng và tử vong tại nước ta trong thời gian qua. Kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 trên hơn 3.000 trẻ em tại Đài Loan và Việt Nam cho thấy, vaccine có hiệu lực bảo vệ lên đến gần 97% với chủng EV71 và khả năng bảo vệ chéo với các kiểu gen đang lưu hành tại Việt Nam như B5, C4, duy trì miễn dịch kéo dài.

Theo dự tính, cuối năm 2026, vaccine tay chân miệng sẽ được đưa về Việt Nam và triển khai tiêm cho trẻ. Với vai trò là đối tác chiến lược với Substipharm Biologics, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang đẩy nhanh các thủ tục để sớm triển khai vaccine tại Việt Nam.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe

Cho mình hỏi vaccine tả cho trẻ em được uống gia đoạn mấy tháng?
Linh, 32 tuổi, Ho Chi Minh
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh tả do phẩy khuẩn Vibrio Cholerae gây ra, lây qua nguồn nước, thực phẩm bị nhiễm mầm bệnh. Nguồn nước bẩn, ruồi, nhặng có thể là nguồn "chuyên chở" mầm bệnh và lây nhiễm vào thực phẩm khiến con người ăn phải. Bệnh diễn biến nhanh, có thể dẫn đến mất nước và điện giải gây sốc.

Vaccine tả đang được lưu hành duy nhất hiện nay là của Việt Nam - mORCVAX, dành cho trẻ từ 2 tuổi trở lên và người lớn. Vaccine có lịch cơ bản là 2 liều, uống cách nhau 14 ngày. Với lịch nhắc, theo tư vấn của bác sĩ hoặc khuyến cáo từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh(CDC) địa phương khi có dịch tả, vaccine được uống 2 liều cách nhau 14 ngày.

Ngoài vaccine, gia đình nên chú ý giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, ăn chín uống chín, sử dụng thực phẩm, nguồn nước sạch để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

Bị bệnh rồi có tiêm vaccine nữa được không? Ví dụ bị nhiễm HPV rồi thì có nên tiêm vaccine HPV?
Huyền Nhi Lê, 27 tuổi, 197 Hoàng Văn Thụ
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Việc đã từng mắc bệnh không đồng nghĩa với việc luôn "miễn nhiễm" và không cần tiêm vaccine nữa. Trên thực tế, điều này phụ thuộc vào đặc điểm của từng tác nhân gây bệnh và khả năng miễn dịch mà cơ thể tạo ra sau khi mắc bệnh. Với các bệnh như viêm gan B, sởi hay thủy đậu, sau khi mắc, cơ thể thường hình thành miễn dịch bền vững, nên trong đa số trường hợp không cần tiêm vaccine nữa vì đã có kháng thể bảo vệ lâu dài. Ngược lại, có nhiều bệnh mà việc từng mắc không giúp phòng bệnh lâu dài. Chẳng hạn, virus cúm liên tục biến đổi mỗi năm nên dù đã mắc vẫn có thể tái nhiễm và cần tiêm nhắc định kỳ. Phế cầu khuẩn có nhiều chủng khác nhau, người bệnh vẫn có nguy cơ mắc lại, thậm chí diễn tiến nặng hơn. Do đó, bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn tiêm chủng phù hợp, giúp bảo vệ cơ thể một cách đầy đủ và lâu dài.

Với HPV, virus này đến 200 type, gây ra các bệnh lý khác nhau, từ mụn cóc lành tính đến ung thư. Không có khả năng một người nhiễm hết tất cả các chủng này. Mặt khác, HPV dễ đào thải nhưng cũng rất dễ tái nhiễm do kháng thể tạo ra từ lần nhiễm HPV trước không bền vững. Ngoài ra, dù đã nhiễm HPV thì trong cuộc đời, việc quan hệ tình dục sẽ diễn ra rất nhiều lần sau đó hoặc vô tình phơi nhiễm các chủng HPV khác. Do vậy, nếu đã nhiễm một hoặc nhiều chủng HPV thì vẫn nên tiêm vaccine để ngừa những chủng còn lại. Việc tiêm phòng không có tác dụng cho những lần quan hệ trước đó nhưng sẽ phòng bệnh cho những lần sau.

Hiện Việt Nam sử dụng vaccine Gardasil (cho bé gái và phụ nữ 9-26 tuổi) phòng 4 type virus HPV 6, 11, 16 và 18 và vaccine thế hệ mới Gardasil 9 (cho cả nam và nữ 9-45 tuổi) phòng 9 type virus 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58. Hai loại vaccine này giúp phòng sùi mào gà và nhiều bệnh ung thư do HPV gây ra, với hiệu quả bảo vệ trên 90%, kể cả với người đã quan hệ, sinh con.

Với Gardasil, nữ từ 9 đến dưới 14 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, nữ từ 14-26 tuổi tiêm ba mũi. Còn với Gardasil 9, trẻ từ 9 tuổi đến dưới 15 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau 6-12 tháng, người từ 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.

Người tiêm vaccine HPV vẫn cần thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh như: quan hệ tình dục an toàn, quan hệ một vợ một chồng, hạn chế các chất kích kích, sinh hoạt lành mạnh, duy trì khám sức khỏe định kỳ...

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con tôi 2 tuổi, gửi cho hàng xóm trông cùng các bé nhà khác, sợ mắc tay chân miệng mà thấy bệnh nguy hiểm, đã có mấy ca tử vong từ đầu năm đến nay. Bệnh đã có vaccine chưa và phòng ngừa thế nào?
Phú Phạm, 37 tuổi, Cần Thơ
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh tay chân miệng do các virus thuộc nhóm Enterovirus gây ra, trong đó thường gặp nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh lây chủ yếu qua đường tiêu hóa khi tiếp xúc với phân, dịch mũi họng, dịch bóng nước hoặc đồ dùng nhiễm mầm bệnh. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 10 tuổi, đặc biệt nhóm 1-5 tuổi.

Nhiều trẻ không có triệu chứng, trở thành nguồn lây âm thầm trong cộng đồng. Con bạn 2 tuổi, tiếp xúc gần với nhiều bé khác, có nguy cơ mắc tay chân miệng. Bệnh diễn tiến nhanh, khó lường, đặc biệt chủng EV71 có độc lực cao, lây nhanh và dễ gây biến chứng nặng như tổn thương thần kinh, suy tim, phù phổi, sốc, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Do đó khi trẻ có dấu hiệu bệnh, bạn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để khám. Trong quá trình chăm sóc tại nhà, cần giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng. Quần áo, tã lót, khăn, chén, muỗng, đồ chơi... của trẻ nên được khử khuẩn bằng nước sôi để hạn chế lây lan bệnh. Trong lúc theo dõi trẻ, bạn cần đưa trẻ nhập viện khi có dấu hiệu như sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt, mệt mỏi, bỏ chơi, bỏ ăn, ngủ nhiều, lơ mơ, giật mình nhiều (từ 2 lần trong 30 phút), vã mồ hôi, tay chân lạnh, thở nhanh...

Về vaccine phòng bệnh, hiện Cục Quản lý Dược đã cấp phép vaccine tay chân miệng đầu tiên tại Việt Nam cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đã chủ động tiếp cận đơn vị sở hữu vaccine tay chân miệng, đang đẩy nhanh các bước triển khai để sớm đưa vaccine vào sử dụng.

Ngoài ra, thời tiết diễn biến thất thường như hiện này cũng là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân lây qua đường hô hấp phát triển như cúm, phế cầu, virus hợp bào hô hấp RSV, sởi, thủy đậu... Bạn nên kiểm tra lịch sử chủng ngừa và sắp xếp tiêm bổ sung sớm để bảo vệ sức khỏe.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Con gái tôi đã tiêm mũi vaccine phòng não mô cầu nhóm B và C của Cuba rồi nhưng gần đây thấy có thêm vaccine não mô cầu thế hệ mới phòng nhóm B, tôi có nên cho tiêm tiếp không, hai loại này có gì khác nhau?
Kim Huê, 36 tuổi, TP HCM
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn não mô cầu gây các bệnh nặng nề như viêm màng não, nhiễm trùng máu hoặc kết hợp viêm màng não và nhiễm trùng máu cùng các bệnh não mô cầu không xâm lấn như viêm họng, viêm tai giữa, viêm phổi... Bệnh có thể gây tử vong chỉ trong 24 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng đầu tiên.

Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine phòng đầy đủ các nhóm huyết thanh phổ biến của não mô cầu, trong đó có hai loại cùng phòng nhóm B.

- Vaccine Bexsero (GSK, Italy) phòng não mô cầu nhóm B, sản xuất với công nghệ tiếp cận dựa trên hệ gen của vi khuẩn não mô cầu để phát triển vaccine. Vaccine chứa bốn thành phần kháng nguyên của nhóm B, cung cấp khả năng tiêu diệt hiệp đồng cao và bao phủ nhiều chủng vi khuẩn não mô cầu nhóm B, có hiệu quả 95%. Vaccine chỉ định tiêm cho trẻ từ 2 tháng và người lớn đến 50 tuổi.

- Vaccine VA-Mengoc-BC (Finlay Institute, Cuba) phòng nhóm BC được sản xuất theo công nghệ túi màng ngoài Polysaccharide, chứa một thành phần polysaccharide nhóm C và 1 kháng nguyên nhóm B nên cho hiệu quả bảo vệ trên nhóm B hẹp hơn. Vaccine chỉ định tiêm cho trẻ từ 6 tháng và người lớn đến 45 tuổi.

Trường hợp bé đã tiêm loại phòng nhóm B và C của Cuba, bạn vẫn có thể bổ sung vaccine nhóm B thế hệ mới để phòng rộng hơn các chủng vi khuẩn trong nhóm huyết thanh B gây bệnh. Lý do, nhóm huyết thanh não mô cầu B rất đa dạng với hơn 8.000 chủng khác nhau về mặt di truyền. Nhờ có 4 thành phần kháng nguyên nên vaccine thế hệ mới phòng nhóm B có thể cung cấp khả năng tiêu diệt hiệp đồng, bao phủ nhiều chủng não mô cầu nhóm B so với vaccine của Cuba có một thành phần kháng nguyên.

Bên cạnh 2 vaccine này, bạn có thể đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn tiêm thêm cho con loại phòng 4 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu A, C, Y, W-135 như Menquadfi (Sanofi, sản xuất tại Mỹ) và Nimenrix (GSK, sản xuất tại Bỉ) cùng tiêm từ 6 tuần tuổi và không giới hạn ở người lớn; Menactra (Sanofi, sản xuất tại Mỹ) tiêm từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi thấy có 3 loại vaccine não mô cầu nhóm ACYW, có gì khác nhau về công nghệ giữa 3 loại này? Bố tôi 73 tuổi, hiện đang không điều trị bệnh gì thì nên tiêm vaccine nào?
Thanh Độ, 41 tuổi, Thanh Hóa
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm

Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Não mô cầu là một trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam. Não mô cầu gây hai thể bệnh thường gặp là viêm màng não hoặc nhiễm trùng huyết tối cấp, thậm chí kết hợp cả hai thể. Ngay cả khi được chẩn đoán sớm và chăm sóc tích cực, có từ 10-20% người mắc não mô cầu vẫn tử vong và tỷ lệ tử vong lên đến 50% nếu không được điều trị. Đặc biệt với thể nhiễm khuẩn huyết, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 40%.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe, tiêm chủng vaccine được xem là chiến lược phòng ngừa hiệu quả và bền vững nhất. Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó 6 nhóm A, B, C, Y, W-135, và X là nguyên nhân chính gây ra hơn 90% số ca bệnh trên toàn thế giới. Với nhóm A, C, Y, W-135, hiện Việt Nam có 3 loại vaccine phòng bệnh.

Vaccine Nimenrix (GSK, sản xuất tại Bỉ) là vaccine polysaccharide cộng hợp, sử dụng giải độc tố uốn ván (TT) làm protein mang, giúp tạo miễn dịch bền vững và hiệu quả cao hơn so với vaccine polysaccharide thuần túy, đồng thời tạo được trí nhớ miễn dịch mạnh mẽ. Nimenrix được chỉ định cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn không giới hạn tuổi.

Vaccine MenQuadfi (Sanofi, sản xuất tại Mỹ) được phát triển dựa trên công nghệ hiện đại với khả năng kích hoạt tế bào miễn dịch lympho T và lympho B, giúp cơ thể đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ, đồng thời tạo trí nhớ miễn dịch, bảo vệ lâu dài. Vaccine MenQuadfi được cải tiến thêm khi sử dụng protein mang là giải độc tố uốn ván (TT), giúp nâng cao khả năng bảo vệ, được chỉ định cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn không giới hạn tuổi.

Vaccine Menactra (Sanofi, Pháp) là vaccine cộng hợp với giải độc tố bạch hầu, tiêm cho trẻ từ 9 tháng đến người lớn 55 tuổi.

Bố bạn 73 tuổi, hiện không có bệnh nền, có thể tiêm được 2 loại Nimenrix và MenQuadfi để phòng não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135. Khi đến trung tâm tiêm chủng, bác sẽ được bác sĩ khám sàng lọc kỹ trước tiêm. Bác cần chia sẻ đầy đủ, chính xác các bệnh đang mắc, loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá tình hình sức khỏe, quyết định mũi tiêm phù hợp.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Tôi ở Lâm Đồng (trước đây là Bình Thuận), chó chạy rông rất nhiều, đọc báo thấy có hơn 31.000 trường hợp bị chó, mèo cắn phải tiêm phòng. Nghe nói tiêm vaccine dại trước khi bị cắn vẫn được vì lỡ có bị cắn không cần phải tiêm huyết thanh có đúng không?
Huỳnh My, 25 tuổi, Lâm Đồng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Người nuôi thú cưng, người có nguy cơ phơi nhiễm dại cao như cán bộ thú y, nhân viên phòng thí nghiệm làm việc với virus dại, người làm nghề giết mổ chó, người dân và những người đi du lịch đến các khu vực lưu hành bệnh dại có thể tiêm vaccine dại dự phòng trước khi bị cắn, cào. Việc tiêm trước phơi nhiễm giảm số mũi tiêm, không cần huyết thanh nếu bị phơi nhiễm, linh động về thời gian và đề phòng trường hợp khó tiếp cận huyết thanh do nguyên nhân khách quan.

Hiện Việt Nam đang sử dụng hai loại vaccine dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Với phác đồ dự phòng, bạn cần tiêm ba mũi vào ngày 0, 7, 21 hoặc 28 trong bắp hoặc trong da. Nếu đã tiêm đủ phác đồ vaccine ở lần trước hoặc tiêm đủ phác đồ dự phòng trước phơi nhiễm, bạn chỉ cần tiêm thêm hai mũi vaccine vào các ngày 0 và 3, không cần tiêm thêm huyết thanh dù vết thương nặng.

Còn nếu bạn chưa tiêm vaccine dự phòng, cần tiêm 5 mũi vào bắp vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28; hoặc tiêm 8 mũi trong da các ngày 0, 3, 7 và 28. Trường hợp vết thương nặng, ở vị trí nguy cơ cao như đầu, mặt cổ, ngón tay, ngón chân, bạn có thể được chỉ định thêm huyết thanh kháng dại.

Ngoài ra, khi bị động vật có vú máu nóng cắn, cào, bạn cần rửa vết thương dưới vòi nước sạch kết hợp với xà phòng trong tối thiểu 15 phút, sát khuẩn lại vết thương bằng cồn iốt hoặc dung dịch povidine, sau đó đến trung tâm gần nhất để được bác sĩ thăm khám vết thương và chỉ định chủng ngừa.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Người trưởng thành có mắc thủy đậu nữa không hay chỉ có trẻ nhỏ mới bị vậy ạ? Làm sao để phòng bệnh ở người lớn?
Đông Anh, 29 tuổi, Lào Cai
BS.CKI Nguyễn Lê Nga

Quản lý Y khoa vùng 1 miền Bắc, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Thủy đậu là bệnh thường gặp gặp trẻ nhỏ, nhưng người lớn vẫn có thể mắc bệnh. Lý do, thủy đậu lây lan rất dễ dàng qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mụn nước. Người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm vaccine có thể dễ dàng lây bệnh từ trẻ em trong gia đình, lớp học, nhà trẻ vì tiếp xúc gần, chăm sóc và dùng chung không gian sống.

Người lớn cũng gặp biến chứng nặng hơn do nhiều yếu tố liên quan đến phản ứng của hệ miễn dịch, mắc bệnh mạn tính, hệ miễn dịch suy giảm, mang thai, hút thuốc lá. Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy tỷ lệ nhập viện ở người lớn mắc thủy đậu cao gấp 13 lần so với trẻ em, tỷ lệ tử vong cao hơn khoảng 25 lần. Viêm phổi là biến chứng phổ biến nhất, xảy ra ở 5-15% trường hợp người lớn mắc thủy đậu và tỷ lệ tử vong lên đến 30%.

Thai phụ dễ gặp biến chứng viêm phổi, do hệ miễn dịch suy giảm tự nhiên để tránh đào thải và nuôi dưỡng thai nhi tốt hơn. Mẹ mắc bệnh gần với thời gian dự sinh, trẻ sơ sinh có thể lây thủy đậu với tỷ lệ tử vong 25-30%.

Để phòng bệnh, mọi người cần giữ vệ sinh cá nhân và môi trường, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; không dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn, cốc, chén, quần áo; hạn chế tập trung đông người. Chế độ ăn nên đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, tập thể dục nhẹ nhàng. Người lớn mắc thủy đậu cần nghỉ làm, điều trị cho đến khi toàn bộ mụn nước khô và đóng vảy, tránh tiếp xúc gần trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.

Về vaccine, mọi người cần tiêm đầy đủ hai mũi vaccine thủy đậu có thể phòng bệnh đến 98% và gần 100% phòng ngừa biến chứng thủy đậu nặng như viêm phổi, viêm não. Tại Việt Nam, vaccine thủy đậu hiện chỉ có ở tiêm chủng dịch vụ với ba loại của Mỹ, Bỉ, Hàn Quốc và loại phối hợp 4 trong 1 phòng sởi - quai bị - rubella - thủy đậu của Mỹ. Vaccine tiêm cho cả trẻ em từ 9 hoặc 12 tháng tuổi và người lớn. Phụ nữ nên tiêm trước khi mang thai ít nhất 1-3 tháng tùy loại vaccine.

Cảm ơn câu hỏi của bạn.

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe!

Chào bác sĩ, tôi đọc báo thấy bé gái 11 tuổi ở Phú Quốc tử vong do mắc não mô cầu nhóm B nên lo lắng quá ạ. Không biết nhóm B này có phổ biến tại Việt Nam không? Con tôi 4 tuổi mới tiêm vaccine não mô cầu loại A, C, Y, W được hai tháng thì tiêm tiếp được loại B chưa ...
Thúy Hà, 28 tuổi, Cần Thơ
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn não mô cầu có 13 nhóm huyết thanh gây bệnh, trong đó có 5 nhóm phổ biến, gồm A, B, C, Y, W-135 với các thể bệnh như viêm họng, viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não, nhiễm trùng huyết. Trong đó, hai thể bệnh nặng nhất của bệnh là viêm màng não và nhiễm trùng huyết có thể gây tử vong trong 24 giờ. Não mô cầu B là một trong những nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến tại Việt Nam hiện nay. Nhóm này diễn tiến rất nhanh, có thể tử vong 24 giờ và thường gây bệnh ở trẻ em, nhất là trẻ dưới 5 tuổi.

Việt Nam đã có vaccine phòng type não mô cầu B bên cạnh các vaccine phòng các nhóm A, C, Y, W-135. Theo thông tin kê toa của nhà sản xuất, vaccine não mô cầu nhóm B thế hệ mới (Bexsero, Ý) dành cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến người lớn 50 tuổi có thể tiêm kết hợp với nhiều loại vaccine khác, trong đó có vaccine não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135 trong cùng một buổi tiêm. Việc tiêm kết hợp nhiều loại vaccine không làm thay đổi phản ứng miễn dịch của từng loại vaccine và không làm tăng phản ứng sau tiêm.

Con bạn hiện 4 tuổi, đã tiêm vaccine não mô cầu A, C, Y, W-135 được hai tháng hoàn toàn có thể tiêm vaccine não mô cầu nhóm B. Lịch tiêm của trẻ gồm 2 mũi, cách nhau một tháng. Ngoài vaccine, bạn cũng cần phòng não mô cầu cho con bằng cách ăn uống đủ chất dinh dưỡng, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, súc họng với nước muối sinh lý và rửa tay với xà phòng thường xuyên.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Tôi vừa phát hiện các nốt sần sùi nhỏ ở vùng kín, nghi là sùi mào gà nhưng ngại đến bệnh viện, tiêm vaccine HPV có giúp loại bỏ không, nên tiêm loại gì?
Tuấn Phương, 40 tuổi, Tây Ninh
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Bệnh sùi mào gà do virus HPV (virus u nhú ở người) gây ra, với hai type gây bệnh chủ yếu là HPV 6 và 11. Bệnh dễ lây qua đường quan hệ tình dục, tiếp xúc da kề da, từ mẹ sang con và ít hơn khi dùng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh. Bệnh nếu không điều trị sớm và điều trị đúng tăng nguy cơ biến chứng, tái phát nhiều lần, ảnh hưởng tinh thần, chất lượng cuộc sống và đời sống chăn gối. Bạn nên đi khám ở cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán đúng bệnh, điều trị sớm, giảm tỷ lệ tái phát. Pháp luật quy định các cơ sở y tế phải bảo mật thông tin của người bệnh, do đó bạn nên đi khám sớm, tránh chọn các cơ sở không uy tín dẫn đến “tiền mất tật mang”.

Bệnh sùi mào gà đã có vaccine HPV phòng ngừa, gồm vaccine Gardasil phòng 4 type virus HPV (6, 11, 16, 18), tiêm cho nữ từ 9-26 tuổi và vaccine Gardasil 9 phòng 9 type virus HPV (6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58), tiêm cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Bạn là nam 40 tuổi thuộc sẽ tiêm vaccine HPV Gardasil 9, lịch tiêm 3 mũi trong 6 tháng. Trường hợp đã mắc sùi mào gà vẫn cần tiêm để giúp tránh tái nhiễm bệnh và ngừa lây nhiễm các type virus HPV khác gây ra các bệnh ung thư nguy hiểm như ung thư cổ tử cung, ung thư vòm họng, ung hậu môn...

Ngoài tiêm vaccine HPV, tuân thủ việc điều trị bệnh của bác sĩ, bạn cũng cần kiêng quan hệ tình dục trong thời gian điều trị để tránh lây nhiễm cho người khác và làm tổn thương nặng hơn. Ngoài ra, bạn nên ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng, thức khuya và rượu bia để hỗ trợ hệ miễn dịch.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Chào bác sĩ, vi khuẩn não mô cầu có lây khi tiếp xúc lúc ngồi ăn chung với nhau không? Em chưa tiêm vaccine phòng bệnh, giữa tháng 3 có đi du lịch ở Phú Quốc và có ngồi ăn chung với mấy người dân địa phương nên giờ rất lo ạ. Bây giờ, em nên làm thế nào để phòng bệnh ạ?
Như Quỳnh, 24 tuổi, Thái Nguyên
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Vi khuẩn não mô cầu dễ lây khi hít phải các giọt bắn từ đường hô hấp khi người bệnh hoặc người mang vi khuẩn ho, hắt hơi, nói chuyện gần. Vi khuẩn cũng có thể bám vào các vật dụng như ly uống nước, chén, bát... lây nhiễm khi sử dụng chung.

Các nghiên cứu chỉ ra, có từ 10-20% người khỏe mạnh mang trùng và thường tăng lên 50% khi có các vụ dịch và là nguồn lây khó kiểm soát. Nguy cơ lây nhiễm tăng 500-800 lần khi tiếp xúc ca bệnh.

Bạn đã đến nơi đang có các ca bệnh lưu hành trong cộng đồng, cần theo dõi sức khỏe và chủng ngừa não mô cầu bằng vaccine cần tiêm càng sớm càng tốt. Hiện Việt Nam có 5 loại vaccine não mô cầu, giúp phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến, gồm, A, B, C, Y, W-135. Cả 5 nhóm này đều gây bệnh nặng và bùng phát các vụ dịch, trong đó có type đang gây ra hai ca bệnh tại Phú Quốc. Trong đó, với nhóm A, C, Y, W-135, vaccine có 3 loại gồm (Menquadfi, Mỹ) và (Nimenrix, Bỉ) tiêm từ 6 tuần tuổi, không giới hạn tuổi ở người lớn; Menactra (Mỹ) tiêm từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi. Còn vaccine não mô cầu nhóm B có loại thế hệ mới (Bexsero, Italy), tiêm từ 2 tháng đến 50 tuổi và nhóm BC (VA-Mengoc-BC, Cuba), tiêm từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi.

Để phòng đầy đủ các 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, bạn nên tiêm kết hợp vaccine não mô cầu nhóm B và vaccine nhóm A, C, Y, W-135. Việc chỉ tiêm một loại vaccine phòng nhóm B khiến cơ thể vẫn có khả năng mắc bệnh do các nhóm A, C, Y, W và ngược lại.

Ngoài tiêm vaccine, bạn nên phòng bệnh bằng súc miệng họng với dung dịch sát khuẩn, rửa tay thường xuyên với xà phòng, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng, hút thuốc lá, uống rượu bia. Khi có các dấu hiệu bệnh như sốt, ho, đau họng, đau đầu cần đến bệnh viện khám sớm.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Thưa bác sĩ, vaccine RSV tiêm cho mẹ bầu và kháng thể RSV tiêm cho trẻ nhỏ khác nhau như thế nào? Nếu mẹ đã tiêm vaccine RSV khi mang thai ở tuần 30, con sinh ra đủ tháng có cần tiêm kháng thể đơn dòng RSV ngay không?
Nguyễn Thị Minh, 29 tuổi, Nghệ An
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Virus hợp bào hô hấp RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi nặng ở trẻ nhỏ. Virus này dễ lây qua đường hô hấp, cao hơn cả virus cúm. Trẻ nhỏ thuộc nhóm dễ mắc, gặp biến chứng và tái phát bệnh do hệ miễn dịch còn non yếu và kháng thể bảo vệ từ lần mắc trước chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Tiêm vaccine RSV cho mẹ khi mang thai và tiêm kháng thể đơn dòng RSV cho trẻ là cách phòng bệnh hiệu quả.

Hiện Việt Nam có vaccine RSV của Pfizer, tiêm một mũi duy nhất cho người từ 60 tuổi và thai phụ từ tuần thai thứ 24-36. Ở mẹ bầu, vaccine kích thích cơ thể mẹ sinh kháng thể và truyền lượng kháng thể này thụ động qua nhau thai. Nhờ lượng kháng thể này, trẻ ở những tháng đầu đời có thể chống lại mầm bệnh xâm nhập. Vaccine cần tiêm đúng thời điểm mới giúp truyền đầy đủ lượng kháng thể bảo vệ bé.

Còn kháng thể đơn dòng RSV Nirsevimab của Sanofi được tạo ra bằng cách chọn lọc từ người từng nhiễm RSV, nhân lên và tinh lọc trong phòng thí nghiệm để đạt độ tinh khiết, an toàn cho trẻ. Kháng thể tiêm cho trẻ từ khi chào đời đến 24 tháng tuổi. Khi tiêm cho trẻ, kháng thể đơn dòng có mặt ngay trong máu và có khả năng nhận diện, ngăn chặn không cho virus xâm nhập vào tế bào cũng như gây bệnh cho cơ thể. Nhờ vậy trẻ được bảo vệ ngay lập tức, không cần chờ thời gian sinh kháng thể như vaccine.

Nếu bạn đã tiêm vaccine RSV khi đang mang thai ở tuần thai thứ 30 và con sinh ra sau 2 tuần tiêm vaccine, không có tình trạng bệnh lý suy giảm miễn dịch ở mẹ thì không cần tiêm kháng thể đơn dòng RSV ngay sau khi sinh. Tuy nhiên, kháng thể trẻ nhận được từ mẹ sẽ giảm dần từ sau khoảng 6 tháng tuổi. Lúc này, bạn có thể cân nhắc cho bé tiêm tiếp kháng thể đơn dòng RSV để tiếp tục bảo vệ con trong giai đoạn tiếp theo. Bạn nên đưa trẻ đến thăm khám tại các cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe để chỉ định tiêm chủng an toàn, hiệu quả.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.

Chào bác sĩ, tôi thấy vaccine phế cầu và vaccine não mô cầu đều giúp phòng bệnh viêm phổi và nhiễm trùng huyết thì nên tiêm một loại hay tiêm cả hai loại? Tôi năm nay 20 tuổi thì lịch tiêm hai vaccine này thế nào?
Văn Sang, 20 tuổi, Hải Phòng
THS.BS Ngô Thị Kim Phượng

Quản lý vùng Khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC

Chào bạn!

Cả phế cầu và não mô cầu do hai loại vi khuẩn khác nhau gây ra. Trong đó, vi khuẩn gây bệnh não mô cầu có 13 nhóm huyết thanh gây bệnh, trong đó có 5 nhóm phổ biến gồm A, B, C, Y, W-135 gây ra các thể bệnh như viêm tai giữa, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết. Có hai thể bệnh nguy hiểm là viêm màng não và nhiễm trùng huyết, hoặc kết hợp cả hai có thể gây tử vong rất nhanh trong 24 giờ.

Còn vi khuẩn gây bệnh phế cầu có hơn 100 type huyết thanh, phổ biến trong cộng đồng, với 5-90% người khỏe mạnh mang vi khuẩn ở hầu họng. Phế cầu gây nhiều bệnh từ viêm tai giữa, viêm xoang đến viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết. Vi khuẩn này là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi trong cộng đồng, kháng nhiều loại kháng sinh khiến việc điều trị khó khăn, tốn kém chi phí.

Hiện phế cầu và não mô cầu đều đã có vaccine phòng ngừa, giúp phòng các nhóm và type huyết thanh gây bệnh phổ biến. Trong đó, phế cầu có 5 loại vaccine, gồm phế cầu 10, 13, 15, 20, 23, giúp phòng các type phế cầu gây bệnh viêm phổi, viêm tai giữa, nhiễm trùng huyết và viêm màng não. Lịch tiêm vaccine tùy theo độ tuổi. Bạn 20 tuổi có thể tiêm phế cầu 13, phế cầu 15, phế cầu 20 và phế cầu 23. Tùy theo lịch sử tiêm chủng và nhu cầu, bác sĩ sẽ chỉ định loại vaccine phù hợp.

Vaccine não mô cầu cũng có 5 loại giúp phòng 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến là A, B, C, Y, W-135. Trong đó, nhóm A, B, C, Y, W-135 có 3 loại vaccine, gồm (Menquadfi, Mỹ) và (Nimenrix, Bỉ) tiêm từ 6 tuần tuổi, không giới hạn tuổi ở người lớn; Menactra (Mỹ) tiêm từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi. Còn vaccine não mô cầu nhóm B có loại thế hệ mới (Bexsero, Italy), tiêm từ 2 tháng đến 50 tuổi và nhóm BC (VA-Mengoc-BC, Cuba), tiêm từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi.

Bạn 20 tuổi, thuộc nhóm được tiêm cả 5 loại vaccine não mô cầu. Tuy nhiên, vaccine não mô cầu không bảo vệ chéo giữa các nhóm huyết thanh gây bệnh, nên nếu chỉ tiêm một loại, cơ thể vẫn có thể mắc bệnh do các nhóm huyết thanh gây bệnh còn lại. Do đó, bạn cần tiêm ít nhất hai loại vaccine, ưu tiên các loại thế hệ mới để phòng ngừa đầy đủ 5 nhóm huyết thanh vi khuẩn não mô cầu gây bệnh viêm họng, viêm tai giữa, viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng huyết.

Cảm ơn câu hỏi của bạn!

Chúc bạn và gia đình nhiều sức khỏe.